Olimpiada z j. polskiego - Pionier

Instytut Rozwoju Oświaty zaprasza na ogólnopolską olimpiadę PIONIER z języka polskiego. Olimpiada przeznaczona jest dla uczniów klas IV-VIII szkół podstawowych, którzy pragną sprawdzić swoją wiedzę i umiejętności z języka ojczystego.

Olimpiada odbędzie się 09.12.2019 r. Oprócz olimpiady z języka polskiego, w dniach 09.12.2019 r. – 13.12.2019 r. odbędą się również olimpiady z matematyki, języka angielskiego, historii, przyrody, geografii, biologii, chemii i fizyki.

Olimpiada ma formę testu składającego się z 30 pytań. Do każdego pytania podane są 4 odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za udzielenie prawidłowej odpowiedzi każdy uczeń otrzymuje 1 pkt., za zaznaczenie błędnej odpowiedzi (-1) pkt. Nieudzielenie odpowiedzi powoduje, że na konto ucznia zapisywanych jest 0 pkt. Czas trwania testu jest określony przez IRO i nie może być przekraczany. Wynosi on 60 minut + 10 minut sprawy organizacyjne.

Wszyscy uczestnicy olimpiady z języka polskiego otrzymają dyplomy uznania, a najlepsi zostaną uhonorowani dyplomami grawerowanymi oraz nagrodami książkowymi. Ponadto szkolny koordynator olimpiady otrzyma stosowne zaświadczenie informujące o przeprowadzeniu ogólnopolskiej olimpiady przedmiotowej.
 
ZAKRES TEMATYCZNY

KLASA IV szkoły podstawowej
1. Czytanie tekstów literackich i publicystycznych:
  • akapit, dialog;
  • różnice między prozą a wierszem;
  • cechy wiersza: rym, wers, zwrotka (strofa);
  • narrator i osoba mówiąca w utworze;
  • bohater, czas i miejsce zdarzeń (świat przedstawiony);
  • opowiadanie;
  • porównanie;
  • lektury: J. Brzechwa "Akademia pana Kleksa"; René Goscinny, Jean-Jacques Sempé "Mikołajek" (z tomu "Mikołajek": "Najmilsza pamiątka", "Reks", "Dżodżo", "Palę cygaro", "Świetnieśmy się bawili", "Uciekam z domu"), Aleksander Puszkin "Bajka o rybaku i rybce".
2. Nauka o języku:
  • wypowiedzenia oznajmujące, pytające, wykrzyknikowe;
  • zdanie i równoważnik zdania;
  • rzeczownik - pytania, rodzaj i liczba rzeczownika - określanie form;
  • przymiotnik - pytania, rodzaj i liczba rzeczownika - określanie form;
  • nazwy i pytania przypadków (odmiana rzeczownika i przymiotnika przez przypadki);
  • czasownik - pytania, odmiana przez osoby i liczby;
  • bezokolicznik;
  • głoska, samogłoska, spółgłoska, litera, sylaba;
  • wyrazy bliskoznaczne;
  • znaki interpunkcyjne;
  • ortografia: pisownia wielką literą, pisownia wyrazów z ó;
  • rodzaje słowników.
 
KLASA V szkoły podstawowej
1. Czytanie tekstów literackich i publicystycznych:
  • cechy wiersza: rym (krzyżowe, parzyste, okalające), wers, zwrotka (strofa);
  • podmiot liryczny;
  • narrator, rodzaje narracji (trzecioosobowa i pamiętnikarska);
  • bohater, czas i miejsce zdarzeń (świat przedstawiony);
  • akapit;
  • środki stylistyczne: porównanie, epitet, uosobienie, wyraz dźwiękonaśladowczy;
  • bajka, morał;
  • powieść;
  • lektury: Clive Staples Lewis "Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa", Ferenc Molnár "Chłopcy z Placu Broni", bajki Ignacego Krasickiego: "Kruk i lis", "Mądry i głupi", "Ptaszki w klatce", "Malarze".
2. Nauka o języku:
  • wypowiedzenia pojedyncze i złożone (rozróżnianie);
  • odmienne i nieodmienne części mowy (czasownik, rzeczownik, przymiotnik, przysłówek);
  • odmiana czasownika przez liczby, czasy, osoby;
  • odmiana rzeczownika i przymiotnika przez przypadki;
  • stopniowanie przymiotnika i przysłówka;
  • określanie form wyrazów odmiennych;
  • podstawowe zasady ortografii i interpunkcji.
 
KLASA VI szkoły podstawowej
1. Czytanie tekstów literackich i publicystycznych:
  • powieść - rodzaje powieści;
  • narrator, narracja i rodzaje narracji;
  • fabuła, wątek (główny i poboczny), epizod;
  • budowa wiersza; rodzaje rymów (dokładne, niedokładne, męskie, żeńskie, parzyste, krzyżowe, okalające);
  • podmiot liryczny;
  • środki stylistyczne: porównanie, epitet, uosobienie, przenośnia, wyraz dźwiękonaśladowczy, apostrofa;
  • związki frazeologiczne;
  • lektury: John Ronald Reuel Tolkien "Hobbit, czyli tam i z powrotem", Henryk Sienkiewicz "W pustyni i w puszczy".
2. Nauka o języku:
  • części mowy: czasownik, rzeczownik, przymiotnik, przysłówek, przyimek (wyrażenie przyimkowe), spójnik, liczebnik (zbiorowy, ułamkowy, porządkowy, główny);
  • forma osobowa czasownika (osoba, liczba, czas, strona, tryb);
  • czasowniki dokonane i niedokonane;
  • nieosobowe formy czasownika;
  • stopniowanie przymiotnika i przysłówka;
  • części zdania: podmiot (rodzaje podmiotów), orzeczenie czasownikowe i imienne, przydawka, dopełnienie, okoliczniki.
 
KLASA VII szkoły podstawowej
1. Czytanie tekstów literackich i publicystycznych:
  • gatunki literackie: bajka (morał, alegoria), przypowieść, powieść (rodzaje, świat przedstawiony), ballada, pieśń, fraszka, satyra, sonet, komedia, tragedia;
  • symbol, apostrofa, wyrazy dźwiękonaśladowcze, powtórzenie (anafora), epitet, metafora, porównanie, animizacja, personifikacja;
  • rodzaj literacki: dramat, liryka;
  • rodzaje narracji;
  • wiedza o teatrze;
  • lektury: Aleksander Fredro "Zemsta".
2. Nauka o języku:
  • części mowy: rzeczownik, przymiotnik, przysłówek, przyimek (wyrażenie przyimkowe), spójnik, zaimek (podział), liczebniki (główne, porządkowe, zbiorowe), partykuła, wykrzyknik;
  • czasownik - aspekt, strona czynna i bierna, czasowniki przechodnie i nieprzechodnie;
  • nieosobowe formy czasownika: imiesłowy (imiesłowowy równoważnik zdania), zakończone na -no, -to, bezokolicznik;
  • odmiana poszczególnych części mowy;
  • podmiot - rodzaje podmiotu;
  • zdania bezpodmiotowe;
  • orzeczenie czasownikowe i imienne;
  • części zdania: przydawka, dopełnienie, okolicznik;
  • związki wyrazów (zgody, rządu, przynależności);
  • zdania współrzędnie złożone - typy;
  • głoski ustne, nosowe, dźwięczne, bezdźwięczne, miękkie, twarde;
  • upodobnienia i uproszczenia fonetyczne;
  • akcent wyrazowy.
 
KLASA VIII szkoły podstawowej
1. Czytanie tekstów literackich i publicystycznych:
  • literatura piękna, naukowa, popularnonaukowa, literatura faktu;
  • rodzaje literackie: epika;
  • peryfraza (omówienie);
  • gatunki: tren, elegia;
  • lektury: A. Mickiewicz "Dziady. Cz.II", A. Kamiński "Kamienie na szaniec".
2. Nauka o języku:
  • zdania podrzędnie złożone - typy;
  • mowa zależna i niezależna;
  • budowa słowotwórcza wyrazu; wyraz podstawowy i pochodny;
  • skróty i skrótowce;
  • odmiany polszczyzny (oficjalna i nieoficjalna);
  • polszczyzna ogólna;
  • dialekt, gwara, język środowiskowy i zawodowy;
  • język literacki i potoczny;
  • archaizmy i neologizmy;
  • synonimy, homonimy, antonimy, wyrazy wieloznaczne, eufemizmy;
  • treść i zakres wyrazu;
  • etyka słowa, norma wzorcowa i użytkowa, wyrazy modne;
  • fakt i opinia;
  • rodzaje stylu.